چرا طلا سیاه می شود؟ بررسی علت سیاه و کدر شدن طلا

اگر می خواهید بدانید چرا طلا سیاه می شود، باید بین خود فلز طلا و آلیاژها یا موادی که روی سطح زیورآلات قرار می گیرند تفاوت قائل شوید. طلای خالص در برابر بسیاری از واکنش های شیمیایی مقاوم است، اما زیورآلات معمولا از طلای خالص ساخته نمی شوند و فلزاتی مانند مس، نقره، نیکل یا روی می توانند در آلیاژ آنها وجود داشته باشند. تعریق، مواد آرایشی، شوینده ها، کلر، آلودگی و چربی پوست نیز ممکن است سطح طلا را کدر کنند. بنابراین تیره شدن یک قطعه به تنهایی نشانه تقلبی بودن آن نیست. اگر هنگام خرید یا بررسی یک قطعه درباره عیار، رنگ یا شرایط نگهداری آن تردید دارید، مراجعه به طلافروشی‌های اهواز و بررسی مشخصات قطعه می تواند به تشخیص دقیق تر کمک کند.

آیا طلای واقعی هم می تواند سیاه یا کدر شود؟

بله. مشاهده تیرگی روی یک زیور طلایی به این معنی نیست که خود طلای خالص اکسید شده است. بیشتر زیورآلات برای رسیدن به استحکام، رنگ و قابلیت ساخت مناسب از آلیاژ طلا و فلزات دیگر تولید می شوند. همین فلزهای همراه می توانند نسبت به محیط واکنش پذیرتر باشند. حتی در پژوهش GIA روی نمونه های طلای با خلوص بسیار بالا نیز لکه های قرمز، قهوه ای و سیاه مشاهده شده است. بررسی آزمایشگاهی نشان داد ذرات آلاینده نقره و ترکیبات گوگردی در ایجاد برخی از این لکه ها نقش داشته اند. این یافته نشان می دهد وجود لکه سطحی به تنهایی معیار مناسبی برای تشخیص خلوص یا اصالت طلا نیست. البته احتمال و نوع تغییر رنگ طلا به عیار، ترکیب آلیاژ، نوع روکش، شرایط نگهداری و میزان تماس با مواد خارجی بستگی دارد. به همین دلیل دو قطعه طلای هم عیار نیز ممکن است در شرایط مشابه دقیقا رفتار یکسانی نداشته باشند.

مهم ترین علت سیاه شدن طلا چیست؟

علت سیاه شدن طلا معمولا یک عامل واحد نیست. ممکن است تیرگی در اثر واکنش فلزهای موجود در آلیاژ ایجاد شود یا اصلا واکنش شیمیایی جدی رخ نداده باشد و فقط لایه ای از چربی، مواد آرایشی و آلودگی روی سطح نشسته باشد.

GIA توصیه می کند زیورآلات ظریف از تماس با مواد شیمیایی خانگی و کلر دور نگه داشته شوند. کلر می تواند به بعضی آلیاژهای طلا آسیب بزند و مواد آرایشی مانند اسپری مو، لوسیون و عطر نیز می توانند ظاهر سطح زیورآلات را تحت تاثیر قرار دهند.

نقش عیار و آلیاژ در تیرگی طلا

عیار نشان می دهد چه سهمی از یک آلیاژ را طلا تشکیل داده است. برای مثال طلای ۱۸ عیار از نظر اسمی ۱۸ بخش طلا از مجموع ۲۴ بخش دارد و باقی ترکیب می تواند شامل فلزهای دیگر باشد.
نوع فلز همراه نیز اهمیت دارد. استفاده از مس، نقره، نیکل، پالادیوم یا روی می تواند ویژگی هایی مانند رنگ، سختی و رفتار سطحی آلیاژ را تغییر دهد. بنابراین نمی توان تنها با دیدن عیار، سرعت یا شکل تغییر رنگ را به طور قطعی پیش بینی کرد. به همین دلیل مقایسه طلای سفید، زرد یا رزگلد  فقط مقایسه رنگ نیست. ترکیب آلیاژ و نوع پرداخت یا پوشش نیز روی نحوه نگهداری و تغییر ظاهر هر قطعه تاثیر می گذارد. GIA توضیح می دهد که رزگلد معمولا از ترکیب طلا با مس و نقره ساخته می شود و طلای سفید نیز از آلیاژ طلا با فلزهای سفید به دست می آید.

چگونه بفهمیم طلا فقط کثیف شده یا نیاز به بررسی دارد؟

اول باید نوع تغییر را مشاهده کرد. کدری یکنواختی که پس از استفاده روزمره ایجاد شده با لکه موضعی مقاوم یا تغییر رنگ روکش یکسان نیست.

برای قطعات نگین دار، عتیقه یا دارای ساختار ظریف نباید یک روش عمومی را بدون توجه به جنس نگین و نحوه ساخت به کار برد. GIA نیز تاکید می کند که بعضی سنگ ها و جواهرات به گرما، مواد شیمیایی، بخار یا دستگاه اولتراسونیک حساس هستند.

چرا طلا کدر می شود ولی کاملا سیاه نمی شود؟

کدر شدن طلا معمولا به معنی کاهش براقیت و بازتاب نور سطح است. این حالت می تواند پیش از تشکیل لکه های تیره واضح دیده شود و در بسیاری از موارد به تجمع مواد روی سطح ارتباط دارد. چربی طبیعی پوست، کرم، ضد آفتاب، صابون، مواد آرایشی و گرد و غبار می توانند یک لایه بسیار نازک روی زیور تشکیل دهند. این لایه نور را مانند سطح تمیز بازتاب نمی دهد و در نتیجه طلا مات تر به نظر می رسد.

سه نشانه می تواند به تشخیص کدری سطحی کمک کند:

• اگر کل سطح به صورت یکنواخت کم نور و مات شده، آلودگی و چربی سطحی یکی از احتمالات اصلی است. اگر تیرگی بیشتر در شیارها، پشت نگین یا بخش های در تماس با پوست دیده می شود، تجمع مواد در آن نقاط محتمل تر است.
• اگر تغییر رنگ به صورت موضعی، شدید یا همراه با آسیب روکش دیده می شود و با تمیزکاری ملایم برطرف نمی شود، بهتر است قطعه برای بررسی دقیق تر به متخصص سپرده شود.

برای روش های صحیح شستشو و جلوگیری از آسیب به قطعه، موضوع نگهداری و تمیز کردن طلا باید جدا از علت تیرگی بررسی شود، چون نوع نگین، ساختار قطعه و وضعیت روکش تعیین می کند چه روش تمیزکاری برای آن مناسب است.

آیا عرق بدن باعث سیاه شدن طلا می شود؟

تعریق می تواند یکی از عوامل موثر باشد، اما نباید هر تیرگی را صرفا به عرق نسبت داد. عرق بدن حاوی آب، نمک ها و ترکیبات مختلف است و همزمان معمولا چربی پوست، کرم و مواد آرایشی نیز روی محل تماس وجود دارند. این مجموعه می تواند به تشکیل لایه روی سطح یا واکنش با بعضی فلزهای موجود در آلیاژ کمک کند. به همین دلیل تیرگی گاهی در نقاطی مانند داخل حلقه، پشت پلاک، زنجیر نزدیک پوست و قسمت داخلی دستبند بیشتر دیده می شود.
اگر قطعه فقط هنگام استفاده روی پوست رد تیره ایجاد می کند، لازم است خود زیور، مواد آرایشی استفاده شده روی پوست و شرایط تعریق همگی بررسی شوند. رد تیره روی پوست به تنهایی روش قابل اعتمادی برای تشخیص اصل یا بدل بودن طلا نیست.

تاثیر عطر، کرم، شوینده و کلر بر طلا

مواد شیمیایی روزمره از مهم ترین عواملی هستند که باید هنگام بررسی ظاهر طلا در نظر گرفته شوند. بعضی از آنها فقط لایه ای روی سطح باقی می گذارند، اما بعضی مواد می توانند به آلیاژ یا اجزای دیگر زیور آسیب برسانند. طبق راهنمای GIA، تماس با لوسیون، عطر، اسپری مو و سایر محصولات آرایشی می تواند بر سطح جواهرات اثر بگذارد. همچنین توصیه شده است زیورآلات پیش از ورود به استخر کلردار یا استفاده از شوینده های خانگی برداشته شوند. کلر می تواند به آلیاژهای طلا آسیب وارد کند.

بهتر است برای کاهش احتمال تیرگی و آسیب:

• طلا را پیش از شنا در استخر، کار با سفیدکننده و شوینده های قوی یا استفاده طولانی از مواد نظافتی کنار بگذارید. عطر، اسپری و کرم را نیز تا حد امکان پیش از انداختن زیور استفاده کنید و اجازه دهید روی پوست خشک شوند.
• زیورآلات را پس از استفاده طولانی در شرایط گرم یا همراه با تعریق زیاد با روش مناسب همان قطعه تمیز و کاملا خشک کنید. نگهداری جداگانه نیز تماس، خراش و انتقال مواد بین قطعات را کمتر می کند.

چرا طلای سفید زرد یا تیره می شود؟

تغییر ظاهر طلای سفید همیشه از همان مکانیسمی که طلای زرد را کدر می کند ناشی نمی شود. طلای سفید آلیاژی از طلا و فلزهای سفید است و بسیاری از قطعات طلای سفید با رودیوم پوشانده می شوند تا سطح سفیدتر و درخشان تری ایجاد شود. این پوشش دائمی نیست و در اثر استفاده و سایش به تدریج می تواند نازک شود. با کاهش ضخامت رودیوم، رنگ طبیعی آلیاژ زیر آن بیشتر دیده می شود و قطعه ممکن است کمی زردتر یا کم نورتر به نظر برسد. GIA نیز اشاره می کند که روکش رودیوم طلای سفید در طول زمان ساییده می شود و ممکن است نیاز به تجدید داشته باشد.
در چنین شرایطی تمیز کردن همیشه مشکل را حل نمی کند. اگر مسئله ناشی از فرسودگی لایه سطحی باشد، متخصص باید تشخیص دهد آیا آبکاری طلا یا تجدید روکش برای بازگرداندن ظاهر قطعه لازم است یا خیر.

آیا سیاه شدن طلا نشانه تقلبی بودن آن است؟

خیر. چرا طلا سیاه می شود را نمی توان تنها با اصل یا بدل بودن پاسخ داد. همان طور که پژوهش آزمایشگاهی GIA نشان داده است، حتی روی طلای با خلوص ۹۹.۹ درصد نیز در شرایط خاص لکه های تیره سطحی مشاهده شده است. در آن نمونه ها آلودگی نقره و ترکیبات گوگردی در تشکیل لکه نقش داشتند. از طرف دیگر، زیورآلات روکش دار یا قطعاتی که فلز پایه آنها در اثر ساییدگی نمایان شده نیز می توانند تغییر رنگ نشان دهند. GIA نمونه هایی را گزارش کرده است که با فرسایش لایه سطحی، فلز زیر آن قابل مشاهده شده است. بنابراین ظاهر به تنهایی برای تعیین جنس یا عیار کافی نیست.
اگر درباره اصالت قطعه تردید وجود دارد، راه مناسب بررسی فاکتور، مشخصات عیار و در صورت لزوم آزمایش تخصصی است. روش های خانگی تهاجمی برای تشخیص طلا ممکن است هم نتیجه نادرست بدهند و هم به سطح زیور آسیب بزنند.

چه زمانی تغییر رنگ طلا طبیعی نیست؟

کدری جزئی پس از استفاده مداوم می تواند نتیجه شرایط عادی استفاده باشد، اما بعضی نشانه ها ارزش بررسی تخصصی بیشتری دارند. اگر رنگ قطعه ناگهان و به شکل شدید تغییر کرده، سطح آن پوسته پوسته شده، روکش در نقاط مشخص از بین رفته، اتصال ها آسیب دیده اند یا لکه با تمیزکاری ایمن باقی می ماند، بهتر است علت دقیق مشخص شود. همچنین اگر قطعه تازه خریداری شده و ظاهر آن در مدت بسیار کوتاهی به شکل غیرمنتظره تغییر کرده است، بررسی عیار، نوع آبکاری، جنس آلیاژ و شرایط تماس با مواد شیمیایی می تواند اطلاعات بیشتری بدهد.

چطور احتمال کدر یا سیاه شدن طلا را کمتر کنیم؟

پیشگیری بیشتر به کنترل تماس های روزمره مربوط می شود. بهتر است زیورآلات در تماس مستقیم و طولانی با کلر، سفیدکننده ها و مواد شوینده قوی قرار نگیرند. تماس مکرر با کرم، اسپری، عطر و مواد آرایشی نیز بهتر است محدود شود. پس از استفاده طولانی، مخصوصا در شرایط تعریق زیاد، باقی ماندن رطوبت و آلودگی روی سطح مطلوب نیست. نگهداری هر قطعه در فضای خشک و جدا از زیورآلات دیگر نیز احتمال خراش و ساییدگی غیرضروری را کاهش می دهد.
در مورد طلای سفید باید این نکته را نیز پذیرفت که ساییده شدن تدریجی روکش رودیوم بخشی از فرایند استفاده از بسیاری از این زیورآلات است و لزوما نشانه خرابی یا کیفیت پایین قطعه نیست.

جمع بندی

پاسخ به سوال چرا طلا سیاه می شود به نوع طلا، عیار، ترکیب آلیاژ، روکش و شرایط استفاده بستگی دارد. در بسیاری از موارد، چیزی که به شکل سیاهی یا کدری دیده می شود حاصل آلودگی سطح، تماس با مواد آرایشی، تعریق یا واکنش فلزهای موجود در آلیاژ است. در طلای سفید نیز فرسودگی رودیوم می تواند رنگ زیرین را آشکار کند. بنابراین بهتر است پیش از نتیجه گیری درباره اصالت طلا، ابتدا شکل تغییر رنگ بررسی شود. کدری سطحی، لکه شیمیایی، سایش روکش و مشکل ساخت چهار وضعیت متفاوت هستند و راه حل یکسانی ندارند. اگر تغییر رنگ با تمیزکاری ایمن رفع نشود یا همراه با آسیب سطح باشد، بررسی تخصصی انتخاب مطمئن تری است.

سوالات متداول

آیا طلای ۱۸ عیار سیاه می شود؟

ممکن است روی طلای ۱۸ عیار تیرگی یا کدری ایجاد شود. بخشی از این موضوع به فلزهای موجود در آلیاژ و بخشی به مواد خارجی مانند چربی پوست، مواد آرایشی و شوینده ها مربوط است. سیاه شدن به تنهایی نشان نمی دهد قطعه اصل نیست.

آیا عرق بدن طلا را سیاه می کند؟

تعریق می تواند همراه با نمک ها، چربی پوست و مواد آرایشی شرایطی ایجاد کند که ظاهر زیور تغییر کند. با این حال علت تیرگی را نمی توان بدون بررسی فقط به عرق نسبت داد.

چرا طلا بعد از مدتی کدر می شود؟

کاهش درخشندگی اغلب با تجمع چربی، مواد آرایشی، صابون و آلودگی روی سطح ارتباط دارد. نوع آلیاژ، نحوه استفاده و روکش نیز می توانند موثر باشند.

آیا طلای سفید با تغییر رنگ خراب شده است؟

نه لزوما. در بسیاری از زیورآلات طلای سفید، روکش رودیوم به مرور ساییده می شود و رنگ آلیاژ زیر آن بیشتر دیده می شود. در این حالت ممکن است تجدید روکش لازم باشد.

آیا سیاه شدن طلا نشانه بدل بودن است؟

خیر. ظاهر تیره به تنهایی معیار تشخیص اصالت نیست. حتی در نمونه های طلای بسیار خالص نیز لکه های سطحی ناشی از آلودگی و ترکیبات گوگردی مشاهده شده است.

آیا می توان هر طلای کدر شده ای را در خانه تمیز کرد؟

خیر. روش مناسب به ساختار قطعه، وجود نگین، نوع روکش و علت تغییر ظاهر بستگی دارد. قطعات حساس، نگین دار یا دارای لکه های مقاوم بهتر است پیش از استفاده از روش های قوی بررسی شوند.

وب سایت طلا کجا

طلا کجا مرجعی برای معرفی و بررسی طلا فروشی های شهرها و مناطق مختلف کشور است و کاربران می توانند برای آشنایی با گزینه های موجود و بررسی اطلاعات فروشگاه ها از talakoja.ir استفاده کنند. برای اطلاعات بیشتر می توانید با شماره 09125682811 تماس بگیرید و پیش از انتخاب، اطلاعات فروشگاه های معرفی شده را بررسی کنید.